Dünya Kupası heyecanı ile yanıp tutuşan Türkiye portresinde ülke gündemini değerlendirdiğimizde öne çıkan başlıklar arasında “Kabine” ilk sırada yer alıyor. Peki, Türkiye Yüzyılı’nda kabinenin karnesi nedir? “Vatandaşın beklentileri, kabinenin artı ve eksileri ile değişim ve dönüşümü hangi kriterlere bağlıdır” konu başlıklarını bugün hep birlikte izleyeceğiz.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, küresel ekonomik fırtınaların ve bölgesel jeopolitik gerilimlerin göbeğinde "Türkiye Yüzyılı" vizyonuyla hızla ilerlemeye çalışıyor. Bu vizyonun pratik uygulayıcısı olan Cumhurbaşkanlığı Kabinesi ise icraatları, yapısal reformları ve kriz yönetim becerileri ile masaya yatırılarak değerlendirilmeyi fazlasıyla hak ediyor. Performans, reform hızı ve sahadaki toplumsal karşılıklar dikkate alındığında, mevcut hükümetin genel başarı notu 100 üzerinden 68 olarak netleşiyor. Bu not, dinamik bir dış politika ve savunma sanayisi başarısını içerse de, hayat pahalılığı ve derin reform eksikliklerinin ağırlığı altında kalıyor. Peki, kabine başarısının vatandaşın siyasi eğiliminde etkileri nelerdir? Son yerel seçim sonuçları ile yaşanan küresel ekonomik buhranının topluma etkilerinin erken seçime etkileri nasıl olacak? Bunları da elbette çok iyi okumak gerekiyor.

​Yapısal Bakanlıkların Artıları ve Eksileri

​Mevcut Cumhurbaşkanlığı Kabinesinde makro stratejik vizyonu sırtlayan iki Bakanlık ve Bakan öne çıkıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, çok kutuplu dünya düzeninde Türkiye’yi dengeleyici bir aktör olarak konumlandırarak yüksek not alırken, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ise terörle mücadele ve yerli savunma sanayi entegrasyonunda rüştünü ispatlamış durumda. Ancak bu başarılar, vatandaşın mutfağına ve günlük yaşamına doğrudan dokunan alanlardaki tıkanmaları gölgelemeye yetmiyor. Ve bu durumda sokağın her kesiminde yükselen homurdanmaları artırıyor.

​Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek liderliğinde yürütülen rasyonel zemine dönüş programı, makroekonomik göstergelerde ve rezervlerde toparlanma sağlasa da, tabana yayılan yüksek enflasyon ve azalan alım gücü nedeniyle toplumsal faturayı ağırlaştırıyor. Vatandaş, cebine yansıyan ve mutfağın sıcağını artıran her hususta en başta hükümeti suçluyor ve hedef tahtasına iktidarı koyuyor.

Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in müfredat ve ideolojik tartışmalar eksenindeki pozitif adımları, eğitimde fırsat eşitliği ve nitelik reformunu ıskaladığı gerekçesiyle muhalif kamuoyunda eleştiriliyor olsa bile özellikle okul ve eğitim yatırımları göz dolduruyor. Millî Eğitim Bakanı Prof. Dr. Yusuf Tekin'in personel, öğretmen ve öğrenci odaklı reformlar ile 2026-2027 dönemine güçlü girmesi beklenirken, Bakanlık ve taşra teşkilatında önemli bir revizyona imza atması gündemde…

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ise emekli maaşları ve asgari ücret sarmalında yapısal çözümler üretemediği için ekside kalıyor. Özellikle çıraklık sürelerinin sayılmaması, düşük ücret ve maaşlar ile kamu çalışanlarının özlük hakları konusunda yaşanan sıkıntılar Bakan Vedat Işıkhan'a ve Bakanlığına eksi yazıyor.

​Bakanlıkların Karıştığı İcraat Karnesi (100 Üzerinden)

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi içerisinde Bakanlıkların icraatlarını, icraatlarının ana eleştiri ve başarı noktasını değerlendirdiğimizde ortaya çıkan tablo önemli veriler içeriyor. Yüzde 90 oranında performans memnuniyeti ile karşılaştığımız Dışişleri Bakanlığı ve Bakan Hakan Fidan; “çok eksenli diplomasi ve stratejik istihbarat aklı becerisi” ile güven veriyor ve güç kazanıyor. “Sınır ötesi operasyonlar ve yerli savunma sanayisi başarısı” ile öne çıkan Milli Savunma Bakanlığı ve Bakan Yaşar Güler saha da yüzde 88 başarıya notu ile ön plana çıkıyor. “Teknoloji hamlesi ve yerli üretim ekosisteminin büyümesi” ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öne çıkarken Bakan Mehmet Fatih Kacır, genç ve dinamik yapısı ile sahadan yüzde 80 oranında destek görüyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek ve İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi göreve yeni gelmelerine rağmen gösterdikleri performans ile dikkatleri üzerlerine çekmelerine rağmen özellikle personel özlük hakları ve maaşları konusunda teşkilatlarına somut çözümler sunmadılar. Bu konuda özellikle 2027 bütçe görüşmeleri her iki Bakan ve Bakanlık için büyük bir sınav süreci olacak diyebiliriz.

Rasyonalite ve kemer sıkma odaklı başarının halka yansıyan ağır faturası Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in görev ömrünü kısaltıyor olmasına rağmen sahadan yansımaları okuduğumuzda yüzde 70 başarı ile yüzleşiyoruz. Lojistik koridorlar ve altyapı ile üst yapı projelerindeki süreklilikleri ile gündemde önemli bir yerde duran Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Bursa'ya hızlı tren projesini yıl sonuna kadar tamamlayabilir ise yüzde 65'e düşen toplum karşılığını yüzde 70 oranına yükseltebilir.

Kabinenin diğer üyelerini şu başlıklar altında yüzde 60 ve aşağısı olarak değerlendirmek faydalı olacaktır. Gençler, kendileri ile yaşıt veya yakın kuşak bir Bakan ile spor yapmak istiyor. Kağıt üstünde gençlik yatırımlar ile genç işsizliği ve beyin göçü maalesef önlenemiyor. Sportif başarılar ise amatör kulüpler ve futbola dışında diğer branşların şehirlerde ki karşılığında net olarak ortaya çıkıyor. Gençlik ve Spor Bakanlığında revizyon her anlamda şart diyebiliriz.

Deprem bölgesi konutları hızı iyi olmasına rağmen kentsel dönüşüm süreçlerinin hantal kalması ve çok fazla büyük şehirde yaşanan yerel yönetim sorunları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adına eksi yazarken İstanbul Büyükşehir Belediyesi başarısızlığı nedeniyle Bakan Murat Kurum toplumda istenen karşılığı bulamıyor. Buna rağmen uydu kent ve yeşil sanayi projeleri daha iyi anlaşıldığında Bakan Murat Kurum eksiye düşen performansını artırabilir. Ancak Bakanlık, basın ve halkla ilişkiler dahil tam anlamda bir değişime girmek zorunda…

Emeklilerin geçim sıkıntısı ve istihdam kalitesindeki düşüş, Vergi başta olmak üzere Yargı reformları ve Genel Af beklentileri, Şehir hastanelerindeki başarılı yönetime rağmen randevu ve sağlıkta şiddet sorunları öne çıkan diğer gündemler arasında yer alıyor. İç piyasadaki fahiş fiyat denetimlerinin yetersizliği, esnaf ve sanatkârların sorunlarına Esnaf Oda Başkanlıklarının çözüm üretmemesi hatta sorunların dillendirilmemesi sandığa yansıyacak olumsuz süreçler olarak karşımıza çıkıyor.

Değişim Rüzgarları ve Kurumsal Ayrışma İhtiyacı

​Türkiye Yüzyılı'nın bürokratik hantallıktan kurtulması için sadece isimlerin değil, bakanlık yapılarının da değişmesi şart. Mevcut sistemde birbiriyle tam olarak uyuşmayan alanların bir arada tutulması koordinasyonsuzluğa yol açarken taşra teşkilatında uyumsuzluk ve bütçesizlik ile personel sıkıntısı hat safhada diyebiliriz.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tamamen lağvedilerek yeniden organize edildiğinde ülke genelinde önemli bir reform gerçekleşecektir. Kadın, çocuk ve aile politikalarını doğrudan üstlenecek bağımsız bir "Kadın ve Aile Bakanlığı" acilen kurulmalıdır. Bu şekilde her iki Bakanlık revize edilmelidir.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yükü hızla hafifletilerek iklim krizi, gıda güvenliği ve kuraklıkla doğrudan mücadele edecek spesifik bir "Gıda Güvenliği ve Tarımsal Planlama Bakanlığı" hayata geçirilmelidir. Ayrıca gençlerin istihdamı, dijital dönüşümü ve beyin göçünü engellemek adına doğrudan bütçeli bir "Yapay Zekâ ve Dijital Ekonomi Bakanlığı" “Türkiye Yüzyılı” adına vizyoner bir adım olacaktır.

Cumhurbaşkanı ​Erdoğan’ın Neşteri ve Kabine Revizyonu Olasılığı

​Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Bakanlar, kendi siyasi bagajları olan figürlerden ziyade Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ajandasını uygulayan teknokrat sekreterler konumundalar. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kabine üzerindeki etkisi mutlak ve belirleyici konumda. Sahadan gelen anket verilerini ve hayat pahalılığına yönelik toplumsal öfkeyi yakından takip eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, faturayı doğrudan sisteme kestirmemek adına her zaman "kabine neşterini" bir supap olarak elinde tutmayı bilen ve toplumsal karşılığı her zaman çok yüksek olan alternatifsiz bir lider.

​Ankara kulislerinde, toplumsal memnuniyetsizliğin zirve yaptığı bazı Bakanların yakın bir süreçte görevden affının isteneceği yüksek sesle konuşuluyor. Kabinede NATO Zirvesi sonrası değişim olasılığı %85 seviyesinde. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, halktaki beklentiyi karşılamak ve ekonomideki faturayı siyaseten bölüşmek adına önümüzdeki aylarda kapsamlı bir revizyona giderek kabineye daha dinamik ve sokakta karşılığı olan siyasi figürleri mutlaka monte edecektir. Yapısal reform yapmayan, sokağın sesini Cumhurbaşkanlığı'na doğru tercüme edemeyen her Bakan ve Bürokrat ile Milletvekili için için yolun sonu değişimdir. İşte bu sebeple “Kabine Revizyonu” olası baskın veya erken seçim öncesinde olmazsa olmaz tek çıkıştır diyebiliriz…