Mahalli idarelerle ilgili yeni bir reform kanunu hazırlığı başlatıldı. AK Parti genel merkez Mahalli İdareler Başkanlık birimi tarafından hazırlanan teklife göre, belediye başkanları veya yönetimleri artık istedikleri zaman istedikleri gibi para harcaması yapamayacaklar.

2024 yılındaki Mahalli İdareler seçimleri ikinci yılını birkaç gün sonra dolduracak. Mahalli seçimlerden sonra ülkemizdeki belediye yönetimleri ve hizmetleriyle ilgili pek çok tartışmalar gündeme geldi. Geliyor. Öyle bir hal vaziyet aldı ki bu söylemler, artık belediyelerin halkın, yol, alt yapı, su, eğitim, kültür hizmetleriyle değil de yandaşların eğlencesi, yandaş sanatçıların konserleri, yandaş ve siyaset erbabının yurt içi veya yurt dışı gezilerinin bir numaraları düzenleyicisi gibi anılması gündemin tartışılan maddeleri oldu.

Bazı belediyeler işi öylesine abartmışlar ki, sanki halka hizmet amaçlı belediye değil de konser, festival hizmeti veriyorlarmış gibi gözlemleniyorlar.

Özellikle, İstanbul Büyükşehir Belediyesinde ortaya çıkarılan olaylar, iddialar ve yapılan operasyonlardan sonra, belediye hizmetlerine, yerel yönetim, mahalli idareler hizmetlerine çeki düzen verilmesi yolunda kararlar alındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yaptığı açıklamalar, kısa zamanda yeni bir kanun düzenlenmesi olarak hayata geçirilmesi bekleniyor.

Mevcut tespitler şöyle; Belediyeler artan borç yükü ve personel giderleri sebebiyle mali çıkmaza girdi.

AK Parti, harcamalara sıkı denetim ve şeffaflık getirecek yerel yönetimler reformu için süreci hızlandırdı. Kamu zararında sorumluluk yöneticilere yüklenecek, imar değişiklikleri sıkı kurallara bağlanacak. Yeni taslakla belediyelerin borç yönetimi ve yetki paylaşımı yeniden düzenlenecek.

Yerel yönetimlerin mali yapılarında giderek yaşanan bozulma sebebiyle belediyeler adeta borç batağına saplanmış durumda. Bazıları ise çalışanların maaşlarını ödeyemezken, yandaşlara yönelik ikram ve gezilere devam ediyorlar.

Devlete olan SGK prim ve vergi borçlarının yanı sıra, belediye şirketlerinin gelir-gider dengesindeki makasın giderek açılması, başta bağlı şirketler olmak üzere belediyeleri kara delik haline getirdi. Toplam giderler içinde personel giderlerinin yüzde 60'ı aşan birçok belediye maaş ödemekte bile zorlanırken, hizmet sunumlarında da büyük sıkıntılar yaşanıyor.

Yani, belediye kadrolarına doldurulan siyasi kadrolar yüzünden kasada para kalmıyor. Hizmet yapar düşüncesiyle oy veren vatandaşlara hizmet verilmiyor. Böylece belediyeler bir nevi iflasın eşiğine getiriliyor. AK Parti'nin uzun süredir üzerinde çalıştığı yerel yönetimler reform taslağı ile belediyelerin harcamalarına sıkı denetim getirilmesi planlanıyor.

Özellikle, personel giderlerinin yüzde 30-40'ı aşmaması için yeni tedbirlerin yer alacağı taslak ile belediyelerin ihale süreçlerine şeffaflık getirilmesi, merkezi idare ile belediyeler arasında giderek artan yetki tartışmalarına son verilmesi, büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki yetki paylaşımının yeniden belirlenmesi öngörülüyor. SGK primlerinin kaynakta kesilmesi de önerilen formüller arasında yer alıyor.

Taslak ile kentsel dönüşüm başta olmak üzere görevini yerine getirmeyen belediyelere yönelik yeni tedbirler alınması, ön hazırlığı hem teknik hem idari hem ihtiyaç anlamında çok iyi yapılmamış projelere kaynak tahsisinin önüne geçilmesi, belediyelerin borç yönetiminin belli kriterlere bağlanarak, mevcut borç yüklerinin tasfiyesi için orta-uzun vadeli programlar oluşturulmasına yönelik adımlar atılması planlanıyor.

Zaten, olan yine vatandaş olarak bizlere oldu. 2024 Mart ayından bu yana tam tamına 2 yıl geldi geçti. Geriye dönüp baktığımızda Bursa’ya yapılan hizmetler nedir? Diye soru sorduğumuzda aldığımız cevap bizleri memnun etmiyor. Sonuç, bugün itibariyle hayal kırıklığı…

İşte bu yüzden de belediyenin yöneticilerine yeni sorumluluk ve ağır yükler olarak ifade edilen, itiraz edilen görevler ve yeni yaptırımlar getirilecek. Herhangi bir kamu zararının tespit edilmesi durumunda, bu zararın yöneticilere rücu ettirilmesi ve imar değişikliklerinin sıkı kurallara bağlanması gibi başlıkların da AK Parti'nin taslağında yer alması bekleniyor.

Belediye meclislerinin nerede ise yüzde 90’lık bölümünü işgal eden imar plan tadilat ve değişiklikleri konusunda sıkı denetim geliyor. Eskiden olduğu gibi, imar planlarının değiştirilmesi öyle kolay olmayacak. Adamını bul, katlarını yükselt mantığı artık tarihe karışacak gibi. İnşallah Olur. Plan değişikliği ya ada bazlı, bölge bazlı olacak. Parsel bazlı plan değişikliği artık tarihe karışacak. Bu uygulamanın ise belediyelerde, özellikle imar konusunda halk arasındaki konuşmalara göre döndüğü iddia edilen rüşvet çarkı ve hak edilmeyen kazanımların önlenmesi hedefleniyor.

Taslakta ayrıca belediyelerin yaptığı harcamaların belli periyotlarda internet sitelerinden kamuoyuna duyurulmasıyla ilgili bir düzenleme de bulunuyor. AK Parti Genel Merkez Çalışması, uzman kadrolarında görüşlerinin alınması amaçlı olarak Çevre Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve Hazine Bakanlığına gönderilecek.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 Faaliyet Raporu'nda da belediyelerin, mevcut durumlarına ilişkin tespitler dikkat çekiyor. Kurumsal ve mali kaynaklarını ekonomik, etkin ve verimli kullanabilmesi için hizmet önceliklendirmesi ve mevzuat çalışması yapılması gerektiğinin altı çizilmiş ve bu değişim için kapılar açılmıştı.

Raporda, "Belediyelerin sunduğu hizmetlere ilişkin güncel, sağlıklı ve raporlanabilir verilerin toplanması sağlanmalıdır. Yerel yönetimlerin hizmet standartları belirlenerek, sürecin basitleştirilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması gerekmektedir. Yerel yönetimlerin, merkezi idare vergi gelirlerinden aldığı pay geçmiş yıllara göre artmıştır. Gelirler artmasına rağmen gider artışlarının daha çok olması, öz gelirlerin giderleri karşılama oranını düşürmüştür" yazısı büyük ilgi çekti. Bir nevi, belediyelerin iflasa doğru sürüklendiği, bakanlık raporlarında yer almış oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir süredir, yerel yönetimlerde yaşanan problemlere neşter vurulmasının ve yeni bir reform yapılmasının şart olduğunu dile getiriyor. Erdoğan, il özel idareleri de dahil olmak üzere yerel yönetimlerle ilgili bütün sistemin 'ıslah' edilmesine yönelik mesajlar veriyor.

AK Parti'nin yerel yönetimler reform taslağının yasalaştırılmasına ilişkin çalışmalar sanırım Nisan Mayıs ayları içinde gündeme getirilip tartışmaya açılacak.