Almanya, Japonya ve Güney Kore… Bu üç ülke, savaşlar, yıkımlar ve kaynak kıtlığı gibi ağır sınavlardan geçmiş olmalarına rağmen bugün patent üretimi, yüksek teknoloji geliştirme ve dünya markaları oluşturma konusunda küresel liderler arasında yer alıyor. Aynı dönemde pek çok avantajlı duruma rağmen Türkiye önemli atılımlar yapmış olsa da hâlâ bu ülkelerle aynı ligde değil. Peki fark nerede?

Öncelikle bu ülkelerde “bilgiye dayalı üretim” bir tercih değil, bir zorunluluk olarak görülüyor. Almanya’nın mühendislik kültürü, Japonya’nın sürekli iyileştirme (Kaizen) disiplini ve Güney Kore’nin devlet destekli teknoloji yatırımları; üretimi sadece nicelik değil uygulanabilir nitelik üzerinden tanımlıyor. Türkiye’de ise üretim uzun yıllar boyunca daha çok maliyet avantajına ve düşük maliyetli iş gücüne dayalı ilerledi. Katma değeri yüksek üretim kültürü geç oluştu. Ve hala da istenilen seviye de değil. Büyük cari açık vermekteyiz.

İkinci önemli fark, eğitim sisteminin niteliğinde yatıyor. Bu ülkeler ezbere dayalı değil, analitik düşünmeyi ve gerçek problemleri çözmeyi merkeze alan bir eğitim anlayışını benimsemiş durumda. Üniversite-Sanayi iş birliği ise usulen değil gerçek anlamda işliyor. Türkiye’de bu bağ güçleniyor olsa da hâlâ yeterince derinleşmiş değil. Akademik bilgi çoğu zaman ticarileşemeden raflarda kalabiliyor. Akademi sanayinin itici gücü olarak konumlandırılmış ve yapılandırılmış durumda değil.

Üçüncü unsur, uzun vadeli devlet politikalarıdır. Almanya’da bir sanayi stratejisi 20-30 yıllık perspektifle hazırlanırken, Güney Kore belirli sektörleri bilinçli şekilde küresel marka haline getirmek için desteklemiştir. Türkiye’de ise politikalar değil hükümet bakan değişiminde bile büyük savrulma yaşamaktadır. Tüm bunlar yatırımcı ve girişimci açısından öngörülebilirliği azaltmaktadır.

Patent kültürü de önemli bir ayrışma noktasıdır. Bu ülkelerde patent, sadece hukuki bir koruma aracı değil; rekabet stratejisinin merkezinde yer alır. Firmalar Ar-Ge yatırımlarını doğrudan patente dönüştürmeyi hedefler. Türkiye’de ise patent başvurularında artış olsa da bunların ticarileşme oranı hâlâ arzu edilen seviyede değildir. Milli Eğitim kadrolarının derin bir marka-patent bilgisi mevcut değildir. Sığ bir bilgi mevcuttur.

Son olarak, kültürel bakış açısı belirleyicidir. Almanya’da “mükemmellik”, Japonya’da “disiplin”, Güney Kore’de “azim” üretimin temel değerleri haline gelmiştir. Türkiye’de ise aşırı hızlı sonuç alma isteği bazen sürdürülebilir kalite anlayışının önüne geçebilmektedir. Aşırı hızlı sonuç alma isteği sonuç odaklılık değildir. Bu iki kavram ciddi bir şekilde karıştırılmaktadır. Acelecilik sonuç odaklılık değildir.

Ancak bu durum değiştirilmesi mümkün olmayan bir tablo değildir. Türkiye genç nüfusu, coğrafi konumu, kültürleri harmanlayan sosyal yapısı ile girişimcilik ruhu ve artan Ar-Ge yatırımlarıyla önemli bir potansiyele sahiptir. Doğru eğitim politikaları, istikrarlı sanayi stratejileri ve yenilikçi ve patent odaklı bir üretim anlayışıyla bu farkın kapanması mümkündür. Asıl mesele, kısa vadeli ve aceleci kazançlar yerine uzun vadeli değer üretimini merkeze alabilmektir.