Türkiye dışarıdan doğrudan sermaye araya dursun, elindeki potansiyeli de başta yakın coğrafya olmak üzere, dünyanın diğer ülkelerine kaptırmaya devam ediyor.

Örneğin; Türkiye’nin en büyük hazır giyim firması Yeşim Grup’a bağlı Jade Tekstil’in, Mısır’daki fabrikaları, sektördeki hemen herkesin dilinde. Jade Tekstil’in, üst üste üçüncü kez ülkenin en büyük hazır giyim - konfeksiyon ihracatçısı olma başarısını gösterdiğini bilmeyen yok gibi... Mısır’ın İskenderiye, Kahire ve İsmailiye fabrikalarında yüzlerce Mısırlı çalışıyor.

Yeşim Grup Co CEO’su Selim Şankaya’nın, 3 yıl üst üste “En büyük hazır giyim - konfeksiyon ihracatçısı” olma başarısı elde etmelerinden dolayı son derece mutlu olduğunu bilmek için kahin olmaya gerek yok... Yolları açık olsun...’

***

Tekstil sektörünün Mısır’a kaçması artık gizlenen bir durum değil. Artan maliyetler, işçilik, adalet sistemine güvensizlik, gece yarısı alınan ani kararlar derken, Türk yatırımcılarında iştah falan kalmadı...

Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, geçen hafta açıkladı; Türkiye’nin 2025 yılının ilk beş ayında alabildiği sermaye miktarı sadece ve sadece 4,7 milyar dolar civarında. Devede kulak kadar...

Yatırımın azlığı bir yana kalitesi de tartışılır. Çünkü mevcut şirkete sermaye aktarımı, gayrimenkul alımı dışarıda tutulunca sıfırdan taze para girişi çok da fazla değil...

***

Türkiye olarak sıcak paranın dışında doğrudan sermaye beklerken, içerideki yatırımcıların dışarıya gidiyor olmasını ciddiyetle ele almak zorundayız.

Sabancı’sı ABD’de... Koç’u Güney Asya’da... Ülker’i İngiltere’de... Biraz doları olanlar ise Dubai’de yatırım yapmaya devam ediyorlar.

Teksilci Mısır’a adeta koşarak gidiyor. Yetmiyor; düğmecisi, porselencisi, paketçisi, iplikçisi, boyamacısı da tekstilciyi takiben kapağı Mısır’a atıyor.

***

Tekstilci Mısır’ı mesken tutarken, enerji yatırımcıları da rotasını Balkanlar’a çevirmiş durumda. Öyle küçük yatırımcılar değil. Koç Holding’in Entek Elektrik’i Romanya’da 214 MW’lık güneş santrali yatırımına başladı. Yaklaşık 250 milyon dolar eder.

YEO Enerji, 220 milyon euroluk güneş santrali kuruyor. Astor, Güriş, Enroof, Europower, Avren Enerji yer beğeniyor Balkanlar’da.

Liste uzun, sadece birkaçını yazdım.

Türkiye’nin tanınmış enerji şirketleri, Balkanlar’da 1-2 milyar euroluk yatırım yapıyor. Türkler’in başka ülkelere gitmelerinin ana nedenlerini tam olarak bilemem ancak güçlü tahminlerim var.

***

Onlardan biri ‘önünü görememek’ olabilir. Diğer bir neden de ‘yüksek enflasyon düşük kur’ diyebilirim. 1 yıl önceki bilançosunda ‘para kazandığını’ gören yatırımcı geldiği noktada ‘zarar’ ediyorsa arayışa girer. İşçilik maliyeti 1000 dolara çıkan yatırımcı, Mısır’da 150 dolara işçi bulduğunda kaçar.

Nihayetinde 1960’lı yıllarda Alman yatırımcılar Türkiye’ye gelmediler ama ‘ucuz işçi’ olarak Türk gençlerini Almanya’ya transfer ettiler. Dil bilmeyen, mesleksiz binlerce genç gitti, orada büyük zorluklar çektiler. Ancak 3. nesil biraz olsun uyum sağlayabildi.

***

Başka sektörlerden de gidenler var. Örneğin Romanya’yı mesken edinenlere bir Türk enerji şirketi daha eklendi; Ulusoy Elektrik…

Romanya’daki güneş enerjisinde uzman Enexus ile anlaşma imzaladı. Romanya’nın Titu kentinde 20 MW kurulu güce sahip bir fotovoltaik enerji santrali ve 20 MV gücünde bir trafo merkezi kuracaklar.

Proje, Türkiye’nin yenilenebilir enerji sektörünün önemli oyuncularından Ulusoy Enerji Yatırımları AŞ bünyesindeki Akış Enerji ile ortaklaşa yürütülecek. Ulusoy Grubu; rüzgar türbinleri, hidroelektrik ve güneş enerji santrallerinden oluşan yaklaşık 200 MW’lık kurulu güce sahip çeşitli bir portföye sahip.

***

Tekstilci Mısır’a, otomotiv yan sanayisi Bulgaristan’a, bisküvicisi İngiltere’ye giden Türk şirketleri rotasını şaşırmış durumda. Şimdi de enerji üreticileri de güvenli bir liman bulmuş gibi görünüyor.

Gidenlerin yanında niyet beyan edenler de az değil.

Yine geçen hafta içinde Ağaoğlu Şirketler Grubu’ndan gelen açıklama dikkatlerden kaçmadı.

Tatlıpınar Enerji yetkilisi Sırbistan, Makedonya ve Karadağ gibi ülkelerde çok cazip yatırım fırsatları olduğuna dikkat çekerek buralarda büyümeyi hedeflediklerini belirtmişti.

Enseyi karartmak istemem ancak, büyük oyuncular artık Türkiye’de değil, başka ülkelerde büyümek istiyor.

Belli ki burada oksijen seviyesi ciddi manada azalmış vaziyette.

***

Herhangi bir önlem alınmaz, destek mekanizması da çalışmaz ise bugünden yarına pek çok şirketin dışarıya gittiğini ya da plan yaptığını görebiliriz.

Süreç böyle devam ederse; Türkiye’de işsizlik artar, vergi gelirleri düşer, SGK prim toplayamaz, bankalarda mevduat azalır, yeni yatırım yapmak isteyenler güven sorunu yaşar ve morali bozuk insan sayımız patlar...

Robot teknolojisi ve yapay zeka ile üretim yaygınlaştığında Türkiye’de daha nelerin olabileceği hakkındaki bilgileri, Prof. Dr. Necmi Gürsakal’ın kitap ve paylaşımlarından okumanızı öneririm.

Vahşi kapitalizm, insana acımaz, devletleri kaale almaz...