En büyük para birimimiz olan 200 TL’de yaşanan ‘büyük değer kaybı’na geçmeden önce yıl sonu enflasyon oranlarımızı revize eden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın açıklamalarına değinmem gerek...

Sayın Karahan’ın açıklamalarında, ABD-İsrail ve İran arasındaki savaş ile küresel çapta artışa geçen emtia ve mal fiyatları, Türkiye’deki enflasyon görünümünü bozan temel nedenler olarak sayıldı...

Ne gözü doymayan kapitalist sisteme, ne sadece para kazanmayı şiar edinmiş asalaklara ne de gücünü aldığı yerlere yalakalık yapanların yarattığı ve bana göre çok uzun süredir içinde olduğumuz kriz ortamına yönelik tek kelime duymadım.

Uzun yıllardır yüzde 5 hedefini tutturmaya çalışan ve asıl görevi fiyat istikrarını sağlamak olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yılın ikinci enflasyon raporunda revizyona gitmesini yadırgamadım aslında.

Karahan’ın “2026 yılı ara hedefimizi yüzde 24’e, 2027 yılı ara hedefimizi yüzde 15’e, 2028 yılı ara hedefimizi ise yüzde 9 seviyesine yükselttik. Enflasyonun 2026 yıl sonunda yüzde 26, 2027 yıl sonunda yüzde 15 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz, enflasyonun 2028 yıl sonunda yüzde 9’a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz” sözleri, o gün geldiğinde bir kez daha tartışılacaktır...

Hedefler ve tahminler tutarsa alkışlarız, tutmazsa eleştiri hakkımızı kullanırız...

Çünkü halkın içinde olduğu ekonomik zorlukların farkındayım...

***

Gelelim bir değişim ve biriktirme aracı olan Türk Lirası’na...

Türkiye'de en büyük banknot olan 200 Türk lirası dolaşıma girdiği 1 Ocak 2009 tarihinden bu yana değerini sürekli kaybetti...

200 liralar ilk çıktığında 130 dolar değerindeydi...

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tüketici fiyat endeksine (TÜFE) göre yaptığı hesaplamaya göre, 200 liranın alım gücü 17 yılda 25'te birine kadar düştü.

Banknot, değerinin yaklaşık yüzde 96'sını kaybetti...

Ocak 2009'daki 200 liralık mal sepetini alabilmek için bugün 5 bin lira ödemek gerekiyor. Yani eskiden sadece bir adet banknotla yapılan alışveriş için bugün en az 25 adet 200 liralık banknot kullanmak gerekiyor.

İnanılmaz bir erimeden söz ediyoruz...

Paranın değerindeki düşüş TCMB Başkanı Fatih Karahan döneminde de sürüyor.

TCMB sitesinde yer alan bilgiye göre, üzerinde Fatih Karahan'ın imzası bulunan 200 liralar Nisan 2024'te dolaşıma girdi. Yaklaşık iki yıl önce sadece bir banknot vererek satın alınabilen ürünler için bugün fazladan 165 TL daha ödemek gerekiyor.

Yani 2009'un 200 lirası bugünün 5 bin TL'sine,

2024'ün 200'ü ise bugünün 365 lirasına eşit...

1 KG DOMATES 200 TL...

Manavda 200 TL ile 2 kg elma veya 1 kg domates alınabiliyor. Erik ise 400 TL...

200 TL 2009’da 94 Euro'ya karşılık geliyordu.

MB Başkanı Fatih Karahan'ın paraya imzasını attığı Nisan 2024'te 200 lira ile 6 dolar veya 5,70 Euro almak mümkündü.

Bugün ise 200 lira sadece 4.50 dolar veya 3,75 Euro...

NEREDEN NEREYE...

1 Ocak 2009 tarihinde piyasada 9 milyon adetten daha az 200 TL'lik banknot vardı... Bir başka anlatımla 17 yıl önce nadir görülen bir paraydı... Çünkü değeri çok büyüktü...

Bugün ise 4 milyar 130 milyon adet 200 TL taşıyoruz...

200 liraların sayısındaki bu artış aslında paranın alım gücündeki büyük erimeyi yansıtıyor. Daha önce bozdurmanın dert olduğu 200 liralar artık her alım satımda kolayca taşınan banknot haline geldi...

Yıllık enflasyon hedefleri revize edildiğine göre Türk Lirası’nın değeri biraz daha düşecek demektir... Bu düşüş ihracatta görece artış getirse de cari açık, yapısal reformların gecikmesi ve sıcak paranın ülkeye çekilememesi halinde ekonomide ciddi sorunlar yaşanması ihtimal dahilinde.

Bu nedenle ‘ne olursan ol yeter ki gel’ yasa teklifi gündeme taşındı... Büyük bir olasılıkla da Meclis’te onaylanacaktır...

Bundan sonra neler olabileceğini tahmin ediyorum ama yazamıyorum...

Ya tutmazsa rezil olurum...