banner304

banner193

banner246

banner254

05.12.2022, 00:02

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilen günün 88. Yıl dönümünde bazı bilgiler vermek istiyoruz.

Öncelikle kendilerine bu hakkı veren Atatürk'ü rahmetle anmayı ihmal etmesinler deriz. .

En şanssız kadın milletvekilinden başlayalım.

Necla Tekinel 1921 İstanbul doğumludur. Hukuk fakültesi mezunudur. Başvekil Adnan Menderes'in genel başkanlığı döneminde Demokrat Partide siyasete başlamış ve İstanbul'da Sarıyer İlçesinin kurucu ilçe başkanı olmuştur. İstanbul Belediye Meclis üyeliği ve encümen üyeliği yapmıştır.

1957 yılında DP İstanbul Milletvekilliği ön seçimini kazanarak, çok partili hayatın ön seçim kazanan ilk Bayan Milletvekili adayı olmuş ve Kasım 1957 seçimlerinde İstanbul Milletvekili seçilmiştir. 27 Mayıs 1960 darbesinin TBMM'yi feshederek ülke yönetimine el koymasıyla darbenin hakim pozisyonunun yaptırımları ile tüm DP 11. Dönem TBMM üyeleri ile birlikte Yassıada'ya gönderilmiş ve devrin sözde mahkemesi olan Yüksek Adalet Divanı isimli mahkemesinde hayali suçlamalar ile yargılanmıştır.

Yassıada zindanlarında hamiledir. Yassıada'da yargılanırken doğum yapmıştır. Siyaset tarihinde ayrıca, darbe nedeniyle tutulduğu ceza evinde doğum yapan ilk ve tek bayan milletvekilidir. Ne kadar üzücü bir durum ön seçim kazanarak Milletvekilliğine aday olmuş ve bu hakkı kazanıp TBMM'ye gidebilme başarısını gösteren bir Anne adayını ceza evine atarak orada doğum yapmasına hangi vicdan müsaade eder meğer darbecilerin gözünü korkunç hırsları ne denli kör etmiş yazıklar olsun.

TBMM 11.döneminde Demokrat Parti’nin seçim kazanmış bir milletvekili olduğu için, Yassıada ve Kayseri cezaevlerinde bulunmuştur. İstanbul Milletvekili ve Devlet e. Bakanı merhum İsmail Hakkı Tekinel'in eşidir. Dr Mehmet Tekinel'in ve bankacı Ayşegül Gezdur'un anneleridir

Milletvekili seçme ve seçilme hakkı

Türkiye’deki kadınlar milletvekili olabilmek için ilk adımı 1923’te atmışlardı. Bu adım, kadınların 1923 yılında Nezihe Muhiddin önderliğinde ilk kadın partisi “Kadınlar Halk Fırkası”nı kurma isteğidir. Fakat 1909 Seçim Kanunu sebebiyle bu parti kurma girişimi, Kadınlar Halk Fırkası’nın Türk Kadınlar Birliği adlı derneğe dönüşmesi ile sonuçlanmıştı.

1924 anayasası hazırlanırken kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip olması gündeme geldi ancak TBMM genel kurulunda bu hakların yalnızca erkeklere tanınması fikri ağır bastığından kadınlar siyasal haklar sağlayamadılar.

Gerekli yasal değişiklik 1934 yılında Başbakan İsmet İnönü ve 191 milletvekilinin sunduğu Anayasa ve Seçim Kanununda değişiklik yapılmasını öngören yasa önerisi sonucu gerçekleşti. Öneri, 5 Aralık 1934’te Mecliste görüşüldü. Yapılan oylamada, 317 üyeli Meclis'te, oylamaya katılan 258 milletvekilinin tamamının oyuyla değişiklik önerisi kabul edildi. Anayasanın 10. ve 11. Maddeleri değiştirilerek her kadına 22 yaşında seçme, 30 yaşında seçilme hakkı verildi. Bu anayasa değişiklikleri çerçevesinde İntibah-ı Mebusan Kanunu (Milletvekili Seçimi Kanunu)’nda 11 Aralık 1934’te yapılan değişiklikler sonucu anayasada tanınan haklar seçim kanunuyla da düzenlendi.

Yasanın çıkmasının ardından 7 Aralık 1934’te, Türk Kadınlar Birliği İstanbul’da Beyazıt Meydanı’nda büyük bir kutlama mitingi ve Beyazıt’tan Taksim’e bir yürüyüş düzenledi.

Kadınlar siyasal haklarını ilk kez 1930 yılındaki Belediye seçimlerinde kullandılar. Seçimler, Eylül başından Ekim’in 20’sine kadar sürdü. Şehir meclislerine girebilen kadınlar arasında İzmir seçimlerinde Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın iki kadın adayı olan Hasane Nalan ve Benal Nevzat Hanımlar ile, İstanbul seçimlerinde CHF adayı olan Rana Sani Yaver (Eminönü), Seniye İsmail Hanım (Beykoz), Ayşe Remzi Hanım (Beyoğlu), Nakiye (Beyoğlu), Latife Bekir (Beyoğlu) Hanımlar vardır.

Bu seçimlerde Artvin ili Yusufeli ilçesine bağlı Kılıçkaya beldesinde belediye başkanı seçilen Sadiye Hanım, "Türkiye'nin İlk Kadın Belde Belediye Başkanı" olmuş ve bu görevi iki yıl yürütmüştür. Türkiye’nin ilk kadın il belediye başkanı ise çok partili siyasal yaşama geçildikten sonra seçildi. 3 Eylül 1950 tarihinde yapılan yerel seçimlerde 27 üyesi bulunan Mersin Belediye Meclisine seçilen Müfide İlhan, ilk kadın il belediye başkanı oldu.

Köy Kanunu'nun 20. Maddesinin değiştirilmesine dair 26 Ekim 1933 tarihli ve 2329 sayılı kanunun çıkarılmasıyla; kadınların köy muhtar ve heyetlerine seçilme hakkı tanındı.

İlk kadın muhtarın seçimi

Aydın'ın Çine ilçesine bağlı Demirdere köyünde (Bugünkü Karpuzlu ilçesi) yaklaşık 500 oy alarak seçimi kazanan Gül Esin, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın muhtarı oldu.

Türkiye’de kadınların katıldığı ilk genel seçimleri, 8 Şubat 1935 yılında yapılan TBMM 5. dönem seçimleridir. Bu seçimlerde 17 kadın milletvekili TBMM’ye girdi. 1936 yılı başında boşalan milletvekillikleri için yapılan ara seçiminde emekli öğretmen Hatice Özgenel’in Çankırı milletvekili olarak seçilmesiyle meclisteki kadın milletvekili sayısı 18’e çıkmıştı.

Günümüzde Kadın Partisi

Kadın Partisi (ya da kısaca KP), 26 Haziran 2014 tarihinde kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren bir siyasi partidir. Benal Yazgan ve Fatma Aytaç eş genel başkanlardır. Parti; erkek egemen rejimin yıkmayı hedeflendiğini, toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı, ayrımcılık karşıtı, emekten yana, çevreci, barış ve kardeşliği savunan, çoğulcu, katılımcı, tabandan demokrasi ilkelerini savunan, şiddet ve savaş karşıtı bir parti olduğunu beyan etmektedir. Partinin Ankara, İstanbul, Bursa, İzmir, Urfa illerinde örgütlenmesi vardır. Fakat pek faal değildir.

2014 Yılında Kadın Partisi Bursa il başkanlığı yarışına tanık olmuştum. Genelde Feminizme yakın kadınların oluşturduğu bu yapının daha kuruluşta iç kavgalarına şahit olmuştum. Hatta kendilerine bu yapıyı beğenmediğimi, asla tutmayacağını söylerken, espri olarak ta "erkeklere eşitlik istiyoruz" demeyi de ihmal etmedim.

Yorumlar (0)
banner276
banner282
banner299
Namaz Vakti 02 Şubat 2023
İmsak 06:39
Güneş 08:05
Öğle 13:22
İkindi 16:04
Akşam 18:29
Yatsı 19:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 21 51
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Trabzonspor 21 38
6. Adana Demirspor 20 37
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Gaziantep FK 21 25
10. Alanyaspor 21 25
11. Karagümrük 20 23
12. Ankaragücü 20 22
13. Kasımpaşa 21 22
14. Sivasspor 21 21
15. Antalyaspor 20 21
16. Giresunspor 21 21
17. Hatayspor 20 20
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 19 50
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 19 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6
<