banner304

banner193

banner246

banner254

22.05.2022, 00:03

Hz Adem ve Lilith efsanesi

Haluk Bilginer ve Demet Akbağ'ın başrollerini paylaştığı bir Ezel Akay filmi "9 kere Leyla" filmin de bahsi geçen Lilith kimdir diye araştırıyoruz. Türk ve İslam aleminde pek bilinmese de, enteresan bilgilere ulaşıyoruz.

Tevrat’ın ilk bölümü olan Tekvin, daha başlangıcında evren ve insanın yaratılışını konu edinmektedir. Tevrat’ta insanın yaratılışından dört yerde söz edilmekte, ancak insanın erkek ve kadın olarak birlikte yaratılması ile önce erkeğin ardından kadının yaratılması şeklinde iki ayrı anlatım biçimi bulunmaktadır.

Erkeğin (Adem) yaratılışı, sonra ondan ve onun için kadının (Havva) yaratılışı yaygın olarak kabul edilen yaratılış hikayesidir. Ancak kadın ve erkeğin birlikte yaratılışını anlatan ifadeler Hz Havva’dan önce Hz Adem’in başka bir eşi olduğunu düşündürmüş, buradan Lilith efsanesi doğmuştur. Talmud, Midraş, Zohar gibi Yahudi kutsal metinlerinde de geçen Lilit, daha ziyade Yahudiler arasında pek muteber olmayan Ben Sira Alfabesi kitabında anlatılmaktadır.

Buna göre Lilith, Adem’in ilk eşidir ve aynı şekilde yaratıldığı için eşit olduğunu ileri sürerek onunla anlaşamayıp Adem’i ve cenneti terk etmiştir. Bundan sonra Adem’i yalnızlıktan kurtarmak için Havva yaratılmıştır. Lilith ise şeytanla birlikte olmuş, zamanla yeni doğan çocuklara zarar veren ve uykuda erkeklere musallat olan bir şeytana dönüşmüştür. Günümüzde feministler tarafından erkeğin otoritesine ilk başkaldıran kadın olarak görülmektedir

LİLTH KİMDİR?

Tevrat'ta açıkça yer almamasına rağmen; birçok Musevi dini kaynağı 2. Bab'da sözü geçen Havva'nın Adem'in başka bir karısı olduğu, birinci babdakinin ise ilk karısı olan Lilith olduğuna inanır.

İbranilerin eski inanışına (mitolojosine) göre Lilith, Adem ile aynı zamanda ve aynı anda yaratıldığından Âdem'in kendisine eşit olduğu görüşündedir. Adem'le birlikte olmayı şiddetle reddeder. Adem ısrar ettiğinde ise büyü ile kaçar ve onu terk eder. Melekler geri getirmek için Lilith'i bulur ama kendisi Kızıldeniz ile birlikte olduğundan 100 den fazla cin çocuğu olduğunu, bu nedenle artık Adem'e sadık olamayacağını bildirir. Bu arada Tanrı Lilith’i durdurmak için üç melek gönderir. Melekler Lilith’e eğer geri dönmezse 2 günde bir çocuğunu öldüreceklerini söylerler ve geri dönmediği, Tanrıya ve Adem’e itaat etmediği her bir gün için bir çocuğunu öldürürler.

Bunun üzerine Lilith, Adem ile Havva’nın soyundan gelenlerin çocuklarını öldürmeye başlar. Rivayete göre, erkekleri doğduktan 8 gün, kızları ise 20 gün içinde öldürmeye çalışır. Adem ile Havva'nın sınırlı hayat ile lanetlenmeden önce, cennette ölümsüzdü. Lilith'den sonra Tanrı, ismi bilinmeyen bir başka eş daha yaratır ve Adem'de bu yaratılışı seyreder. Gördüklerinden çok etkilenir, yeni eşi kabul etmez. Üçüncü olarak, Daha sonra Adem'i uyutur ve kaburga kemiğinden Havva'yı yaratır. Havva, Adem’in bir parçasından yaratıldığından ona tabi olur.

LİLİTH DÖNMEYİNCE HAVVA YARATILIR

Lilith'e yapılan tehdit boş çıkmaz ve her gün yüzlerce çocuğu öldürülür ve Lilith bu sırada inanılmaz acı çekmektedir. Bu arada Lilith'in gelmeyeceğinden tamamen emin olan Tanrı ise bir gece Adem uyurken ondan aldığı kaburga kemiğinden Havva'yı yaratır.

Havva Lilith'e o kadar benzer ki Adem Lilith'in pişman olup geri döndüğünü düşünür.

Bu sırada canı yanan ve Adem'in Havva'ya olan bağlılığını kabul edemeyen Lilith o andan sonra Adem'den türeyen bütün çocukları öldüreceğine dair yemin eder. Genel inanışta bilindiği üzere Havva Şeytan tarafından kandırılır ve "yasak meyveyi" yediği için Adem ile Cennet'ten kovulup yeryüzüne gönderilir ve ölümlü olurlar.

HAVVA'NIN YASAK MEYVEYİ YEMESİNİ SAĞLADI

Lilith efsanesine göre Havva'yı kandırarak "yasak meyveyi" yemesini sağlayan şeytan sevgilisinin kılığına giren ve intikam almak isteyen Lilith'dir. Ayrıca bu aynı zamanda Lilith'in Adem'den olan çocukları öldürmek üzere ettiği yemini gerçekleştirmesini kolaylaştırdı denilmektedir

Lilith ile ilk olarak, Gılgamış Destanı’nda gecelere ve yeraltının karanlıklarına hükmeden kötü bir dişi karakter olarak karşılaşırız. Sümer, Babil ve Pers mitolojilerinde ise Lilith; vampir kadın, baykuş ve yılan olarak tasvir edilir. Diğer inanışa göre; Lilith geceleri Adem ve Havva’nın soyundan gelen erkeklerin rüyasına girer. Onlara erotik rüyalar göstererek spermlerini çalar. Daha sonra bu spermleri vampir, kurtadam, şeytan ve cin gibi kötü yaratıklar doğurmak için kullanır.

LİLİTH TÜRKLERDE VAR MI?

Bütün bunlara ek olarak, Lilith islamiyette yer almamasına rağmen, Türk Mitolojisinde “Albastı ya da Al Karısı” ismiyle kendine bir yer bulmuştur. Türklerde al basmasın diye lohusa kadının yanına Kur'an konulur veya lohusa kadın kırmızı kurdele takar. Yine buna benzer olarak, lohusa kadın yalnız bırakılmaz. Çünkü, Lilith’in, yani Türk Mitolojisindeki ismiyle Al Karısının yeni doğan çocuğa zarar vermesinden korkulur.

Sonuç olarak, Adem’in ilk karısı Lilith; feminizmin ilk öncüsü, ataerkil topluma baş kaldıran ilk asi dişi olarak betimlenebilir.

Talmud, Midraş, Zohar gibi Yahudi kutsal metinlerinde de geçen Lilith, daha ziyade Yahudiler arasında pek muteber olmayan Ben Sira Alfabesi kitabında anlatılmaktadır.

Türk - İslam kültürüne ''Albastı'' adıyla geçen Lilith'in, lohusalık dönemindeki kadınların bebeklerini çaldığına inanılır. Ancak bunlar tamamen efsanelere dayalı olup Kuran'da ve İncil'de Lilith hiçbir şekilde geçmez.

Yararlanılan Kaynaklar

2 Baruch 12/8. http://www.pseudepigrapha.com/pseudepigrapha/2Baruch.html (15.10.2017)

Baba Bathra 73a. http://www.come-and-hear.com/bababathra/bababathra_73.html (09.09.2017)

Biggs, Mark Wayne (2010). The Case for Lilith, Samson Books.

Dame,Enid, Lilly Rivlin, Henny Wenkart (2004).Which Lilith: Feminist Writers Re-Create the World's First Woman, USA: Oxford.

Eliade, Mircea (2003a). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi-I: Taş Devrinden Eleusis Mysteria'larına. Çev. Ali Berktay. İstanbul: Kabalcı.

Eliade, Mircea (2003b). Dinler Tarihine Giriş.

Çev. Lale Arslan. İstanbul: Kabalcı

Yorumlar (0)
banner282
banner299
27
açık
Namaz Vakti 06 Temmuz 2022
İmsak 03:39
Güneş 05:34
Öğle 13:13
İkindi 17:11
Akşam 20:43
Yatsı 22:29
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
version="1.0" standalone="yes"?> <