banner298

banner193

banner246

banner254

14.06.2021, 00:22

HbA1c

Kan şekerinin son iki üç ay boyunca nasıl bir seyir izlediğini ön görmek için yararlanılan, şeker hastalarının adını çok iyi bildiği HbA1c’den bahsetmek istiyorum bu makalemde.

Öncelikle belirtmek isterim ki, şeker hastalığının neden olabileceği organ hasarı riski ile, HbA1c değeri arasında çok yakın bir bağlantı vardır. Örneğin HbA1c değerinin 8’den 7’ye düşürülmesi diyabete bağlı ölümlerin % 21 oranında azalması demektir. Sadece bu kadarcık düzelme, kalp krizi riskini % 14 oranında azaltırken, göz ve böbrek damarlarını ilgilendiren hastalıklara ait riskler yani retinopati ve böbrek yetmezliği riski ise % 37 oranında azalır. Okurlarıma aktarmak istediğim en önemli bilgi budur.

Biraz daha meraklı veya sabırlı olanlar ise makalemin bundan sonraki satırlarında bu testin anlamını, nasıl değerlendirilmesi gerektiğini, hatalı olarak yüksek ya da hatalı olarak düşük değer bulunmasının, yani yanıltıcı faktörlerin neler olabileceğini bulacaklar.

HbA1c hem açlık, hem de tokluk kan şekerinin seyri hakkında fikir verir bize. Bu değerin oluşmasına şekerin son bir aydaki seyri % 50 oranında etki eder. Ölçümden önceki 2. ayın katkısı % 20, ölçümden önceki 3. ayın katkısı ise % 10 kadardır. HbA1c arttıkça açlık şekerinin, normale yaklaştıkça tokluk şekerinin katkısı daha ön plandadır.

Sadece HbA1c değerine bakarak, şekerin çok yüksek değerlere çıkıp çıkmadığını, ya da çok düşük değerlere inip inmediğini net olarak anlayamayız. Bu tür şeker dalgalanmalarının sebep olabileceği riskleri ön görmemiz için HbA1c değeri bize yardımcı olmaz. Özellikle hipoglisemi (şeker düşmesi) ya da ağır bir yemekten sonra yaşanabilecek aşırı şeker yükselmesinin varlığını bu testin sonucuna bakarak söyleyemeyiz. Bunun için en güvenilir yol şeker takibidir.

HbA1c değeri şekerdeki günlük değişimler ya da dalgalanmalar hakkında bilgi vermese de düşük düzeyde tutulabildiğinde böbrek, göz ve sinir sisteminin hasar görme riski (mikrovasküler komplikasyonlar) daha düşük olur. Yüksek kan şekeri kalp hastalıkları için bir risk oluşturduğuna göre HbA1c yüksekliğinde kalp hastalığı riskinin arttığını da söyleyebiliriz.

HbA1c aslında çok tanıdık iki molekül olan şeker ile, kana kırmızı rengini veren hemoglobin isimli proteinin birleşmesinden oluşur. Hemoglobinin yüzde olarak ne kadarı şekerle birleşmişse HbA1c değeri odur. Şeker ne kadar yüksek seyrederse hemoglobine bağlanma yüzdesi de o kadar yüksek olur. Bu bağlanma geri dönüşümlü değildir. Şeker molekülleri kırmızı kan hücrelerinin ömrü bitinceye kadar yani iki üç ay orada kalır.

Türk, Avrupa ve Amerikan Diyabet cemiyetleri HbA1c için bazı aralıklar belirlemiştir :

1) HbA1c 5,7 den düşük olmalıdır.

2) HbA1c 5,7 ile 6,49 arasında ise prediyabet ( gizli şeker ) kabul edilir.

3) HbA1c 6,5 ve üstünde ise diyabet tanısı konur.

Diyabet tanısı konduğunda hedeflenen HbA1c değeri kişinin yaşına ve eşlik eden diğer hastalıklara göre değişebilir. Genellikle 6,5 ile 7 arasındaki değerler hedeflenir. İleri yaştaki kişiler, özellikle ciddi koroner arter hastalığı ve kalp yetmezliği olan yaşlılar, şeker hastalığı süresi uzun olup sık hipoglisemi yaşayan ve hipoglisemiye karşı duyarsızlaşmış kişilerde 6,5 – 7 gibi değerler risklidir. Bu tür durumlarda HbA1c değerinin 7,5 – 8, hatta 8,5 düzeyinde tutulması önerilir.

Bu konuda yapılan standardizasyon çalışmalarına rağmen HbA1c değerleri laboratuarlar arasında 0,5 kadar bir değişiklik gösterebilir.

HbA1c; hem kırmızı kan hücrelerinin yaşam süresi, hem de her bir hücreye bağlanan şeker miktarıyla bağlantılı bir değerdir. Böbrek hastalıkları, hemoglobin yapım bozukluklarına bağlı bazı anemiler, bazı ilaçlar ve vitaminler kırmızı kan hücrelerinin yaşam süresini etkiler. Bu durumlar yanıltıcı HbA1c değerlerinin ortaya çıkmasına neden olur.

Amerikalı ünlü Endokrinoloji Uzmanı Dr. Irl Hirsch, HbA1c ölçümlerinde yanıltıcı bilgi alma oranının % 14 ile % 25 arasında değişebileceğini öne sürmekte.

Bir örnekle durumu anlatmak istiyorum. Gece gündüz sürekli kan şekeri takibi yapılan bir kişide, şeker ortalaması 140, HbA1c düzeyi 8 bulunurken, diğer bir kişide ortalama kan şeker düzeyi 220 iken bile HbA1c düzeyi 8 bulunabilir. Bu farklılık kırmızı kan hücrelerinin yaşam sürelerindeki farklılıktan kaynaklanır. Diğer bir anlatımla, örneğin HbA1c düzeyi 8 ölçüldüğünde bu sonuç bir hasta için ortalama 140 mg seyreden şekeri işaret ederken, diğer bir hasta için ortalama 220 mg seyreden bir şekeri işaret edebilir.

Tedavi edilmemiş demir eksikliği anemisi ve B 12 vitamini eksikliği anemisinde HbA1c değeri olması beklenenden daha yüksek bulunur. Anemi tedavi edildiğinde HbA1c değerinde düşme olur.

Böbrek yetmezliği, tiroid tembelliği (hipotiroidi), trigliserid yüksekliği, kronik alkolizm, yüksek dozda aspirin kullanımı, sarılık, haşhaştan elde edilen maddelerin kullanımı gibi durumlarda da HbA1c değeri, şekerin seyrine göre beklenenden daha yüksektir.

Akdeniz anemisi ve orak hücreli anemi adı verilen hemoglobin yapım bozukluklarında, kan hücrelerinin parçalanmasına yol açan anemilerde ve gebelikte ise HbA1c değeri beklenenden daha düşük bulunur.

Özetle belirtmek isterim ki; HbA1c tanı ve takipte oldukça önemli bir test olmasına rağmen değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken pek çok ayrıntıyı da göz ardı edemeyiz.

Selam ve saygılarımla.

Yorumlar (0)
banner276
banner299
18
açık
banner282
Namaz Vakti 28 Temmuz 2021
İmsak 04:05
Güneş 05:50
Öğle 13:15
İkindi 17:10
Akşam 20:31
Yatsı 22:08
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
version="1.0" standalone="yes"?> <