23 Nisan Ankara Büyük Millet Meclisi'nin 1920 yılında kurulmasıyla oluşmuş ve çocuklara bayram olarak ithaf edilerek, 'Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı' ilan edilmiştir.

 23 Nisan bayramını anlayabilmek için, 23 Nisan 1920 Türkiye’sini iyi anlamak gerekir. Çünkü 1920 Ankara Meclisi'nin o günkü niteliğine ve meşruiyetine ilişkin farklı değerlendirmeler var.

ÜLKEDE İKİLİ İKTİDAR VARDI

1920 Türkiyesi'nde fiili olarak oluşmuş ikili iktidar vardı. Biri işgal güçleriyle uzlaşmış 'Payitaht' yani resmi Osmanlı Devleti Yönetimi, diğeri ulusal kurtuluşu organize eden 'Anadolu ve Rumeli Müdafai Hukuk Cemiyeti'ydi.

1920'ler ülke açısından farklı bir dönemdi. Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşı'ndan mağlup olarak çıkmış, işgal edilmiş ve Sevr gibi bir anlaşmayla parçalanma planları yapılmıştı. Aslında İstanbul 13 Kasım 1918’den itibaren yabancı güçlerin denetiminde olmasına rağmen,

İstanbul’un resmi olarak işgal edilmesi 16 Mart 1920 tarihinde gerçekleşti. İngilizler başta olmak üzere, ‘itilaf devletleri’ 15 Mart 1920’de sıkıyönetim ilan ederek, işgale karşı olan 150 aydını tutuklayarak, resmi işgali gerçekleştirmiştir. Ardından Osmanlı Devleti'nin yasama organı olan Meclisi Mebusan’ı basıp kapatmış ve bir kısım milletvekilini tutuklanıp, sürgüne gönderilmişti.

18 Mart'ta meclisin kalan üyeleri toplanıp çalışmalara ara verilmesini kararlaştırmış, Padişah Sultan Vahidettin, işgal güçlerine boyun eğerek 11 Nisan'da Meclisi Mebusan'ı feshetmişti.

Bu fotoğraf bize yukarıda belirttiğim gibi, Türkiye'nin o tarihlerde ikili iktidar sürecini yaşadığını göstermekteydi. Biri Osmanlı Devleti'nin payitahtı ve yürütme gücü olan önce Hulusi Salih (2 Mart- 5 Nisan), ardından Damat Ferit (5 Nisan-18 Ekim) Hükümeti, diğeri Anadolu'da ulusal kurtuluşu organize eden Anadolu ve Rumeli Müdafai Hukuk Cemiyeti ve onun yürütme gücü olan, "Müdafai Hukuk Heyeti Temsiliyesi"ydi.

Bu fiili bir bölünmeydi.

İstanbul hükümeti ve padişah, eski tabirle "tasallut" altındaydı.

 

MUSTAFA KEMAL'İN ÇAĞRISI

Bu şartlar altında Mustafa Kemal, 12 maddeden oluşan ve Heyeti Temsiliye adıyla, kolordulara, vilayet ve sancaklara, meslek örgütlerine ve Meclisi Mebusan üyelerine bir çağrı yayınlayarak, Ankara'da Büyük Millet Meclisi'nin 23 Nisan Cuma günü açılacağını bildirdi.

Meclisin oluşması için seçim yapma olanağı yoktu. Ülke işgal altında olduğundan, Meclisi Mebusan'da milletvekilliği görevi yapan tüm üyeler meclisin doğal üyesi kabul edildi. Ayrıca çeşitli kurumların temsilcileri de üye olarak çağrıldı. İstanbul hükümeti hariç olmak üzere, Anadolu ve Rumeli, hem yerel yapı hem de etnik olarak temsil eden tüm yapılara temsil hakkı verildi.

Mustafa Kemal’in Ulusal Beyannamesi:  En sonunda, bugün İstanbul’u zorla işgal ederek Osmanlı Devleti’nin yedi yüz yıllık hayat ve egemenliğine son verildi. Açıkçası, bugün Türk ulusu, uygarlık yeteneğini, yaşama ve bağımsızlık hakkını ve bütün geleceğini savunmaya çağrısıdır… Giriştiğimiz bağımsızlık ve vatan savaşında Cenabı Hakkın yardım ve kayırıcılığı bizimledir.”

Nitekim bu çağrı Anadolu tarafından algılandı, yanıtsız kalmadı.

23 Nisan 1920'de Ankara'da BMM'nin açılışı gerçekleşti.

 

ULUSAL EGEMENLİK

Ankara Meclisi önüne ilk planda sistemi monarşiden cumhuriyete çevirme programını koymadı. Önce ülkenin işgalden kurtarılması, ulusal kurtuluş savaşının organize edilmesi gerekliydi. Meclis yasama yanında yürütme ve silahlı kuvvetleri de idare etme yetkisini aldı.

Ancak Mustafa Kemal, Millet Meclisi'nde Hakimiyet bila kaydı şart milletindir. İdare usulü, halkın mukadderatı bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir” diyerek, monarşiden cumhuriyete geçileceğinin mesajını vermişti. Meclis üç yıl içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne dönüştü ve 29 Ekim 1923'te cumhuriyet ilan edildi.

Bugün o meclisin açılışına atfen 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı ilan edilmiştir.

Neredeyse  dünyada tek olan Çocukların Bayramı.

Ulusal Egemenliği kaybetmemek dileğiyle, bayramınızı kutlarım.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner161